یکشنبه , ۲۵ مهر ۱۴۰۰
یونی سواپ

یونی سواپ (Uniswap) چیست؟ معرفی نسل جدید صرافی رمز ارز

سیستم مالی غیر متمرکز یا دیفای (DeFi) که در ابتدای مسیر فعالیتش قرار دارد، با هدف تمرکز زدایی از امور مالی مثل اعطای وام، بیمه و مشتقات مالی و نیز حذف واسطه‌ها فعالیت خود را آغاز کرده است. یونی سواپ، یک صرافی رمز ارز غیر متمرکز (DEX) و مبتنی بر سیستم دیفای است. هدف یونی‌سواپ آن است مشکلاتی را نظیر ریسک حمله هکری، سوء مدیریت و کارمزدهای بالا که در صرافی‌های متمرکز رمز ارز وجود دارند، برطرف سازد؛ با این حال، صرافی‌های غیر متمرکز نیز مشکلات خودشان را دارند که مهم‌ترین آن‌ها، کمبود نقدینگی است.

یونی‌سواپ قصد دارد مشکل کمبود نقدینگی در صرافی‌های غیرمتمرکز را برطرف کند و برای حل این مشکل مهم، یک راهکار جالب را ارائه کرده است؛ به این ترتیب که در یونی سواپ به‌جای استفاده از مدل سنتی دفتر سفارشات که تقاضای خرید و فروش در آن ثبت می‌شود، استخرهای نقدینگی وجود دارند و کاربران با سرمایه‌گذاری در این استخرها، نقدینگی لازم را به این صرافی وارد می‌کنند. در ادامه مطلب، با اکسکوینو همراه باشید تا مفهوم و راهکارهای جذاب پلتفرم یونی‌ سواپ در حوزه دیفای را بررسی کنیم.

یونی‌سواپ (Uniswap) چیست و چه مزایایی دارد؟

یونی‌سواپ یک پروتکل ساخته‌شده در بستر شبکه اتریوم است که امکان مبادله توکن‌های ERC-20 (توکن‌های مبتنی بر استاندارد اتریوم) را فراهم می‌کند. برخلاف اغلب صرافی‌های رمز ارز که برای دریافت کارمزد از معامله‌گران راه‌اندازی شده‌اند، یونی‌سواپ به‌گونه‌ای طراحی شده است که بتواند خیر جمعی برای همه ایجاد کند؛ به این ترتیب که در یونی‌سواپ، کارمزد به یک نهاد مرکزی پرداخت نمی‌شود و به عملکرد و توسعه این پلتفرم تخصیص داده می‌شود. همچنین بر خلاف دیگر صرافی‌ها که برای تعیین قیمت یک رمز ارز و انجام معامله، خریداران و فروشندگان را به یکدیگر متصل می‌کنند، یونی‌سواپ برای انجام همین کار، از یک معامله ریاضی ساده، استخر نقدینگی توکن‌ها و رمز ارز اتر (ETH) استفاده می‌کند.

یونی‌سواپ کاملا منبع باز (open source) است؛ به این معنا که هر کس می‌تواند کد آن را کپی کند و صرافی غیر متمرکز خود را بسازد! همچنین کاربران می‌توانند توکن‌های خود را به‌صورت رایگان در پلتفرم یونی‌ سواپ لیست کنند؛ در حالی که صرافی‌های رمز ارز متمرکز، مبالغ بسیار بالایی را برای لیست شدن توکن‌های جدید دریافت می‌کنند. به دلیل اینکه یونی‌ سواپ یک صرافی غیرمتمرکز است، کاربران می‌توانند کنترل کامل دارایی‌هایشان را به‌طور کامل در اختیار داشته باشند؛ در حالی که صرافی‌های متمرکز نیازمند آن هستند برای تایید تراکنش‌ها و انجام معاملات، کاربران کلید خصوصی رمز ارزهای خود را در اختیارشان قرار دهند. همین امر موجب می‌شود تا انجام معاملات در صرافی‌های متمرکز، به زمان و هزینه بیشتری نیاز داشته باشد.

براساس تازه‌ترین آمارها، یونی سواپ اکنون، چهارمین پلتفرم بزرگ دیفای محسوب می‌شود و ارزش رمزارزهای ذخیره‌شده در استخرهای نقدینگی آن، بیش از سه میلیارد دلار است.

یونی سواپ (Uniswap) چگونه کار می‌کند؟

یونی سواپ با استفاده از دو قرارداد هوشمند (smart contracts)کار می‌کند: قرارداد هوشمند Exchange و قرارداد هوشمند Factory. این قراردادها، کدهای کامپیوتری هستند و به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند تا تحت شرایط مشخصی، عملکرد خاصی داشته باشند. در این مدل، قرارداد هوشمند Factory موجب افزوده شدن توکن‌ها به پلتفرم یونی سواپ می‌شود و قرارداد هوشمند Exchange نیز موجب تبادل توکن‌ها با یکدیگر (معامله) می‌شود. در این پلتفرم، همه توکن‌های ساخته شده در شبکه اتریوم را می‌توان با یکدیگر مبادله کرد.

پروتکل نقدینگی خودکار

یونی‌ سواپ برای بر طرف کردن مشکل نقدینگی در رمز ارزهای غیر متمرکز، از پروتکل نقدینگی خودکار استفاده می‌کند. این پروتکل، افراد را تشویق می‌کند که با انجام معاملات‌شان در یونی‌ سواپ، به تامین‌کنندگان نقدینگی این پلتفرم تبدیل شوند. کاربران یونی سواپ، دارایی خودشان را با یکدیگر در یک استخر نقدینگی قرار می‌دهند و صندوقی را ایجاد می‌کنند تا نقدینگی لازم برای انجام معاملاتی که در این پلتفرم انجام می‌شوند، فراهم کند. هر توکن جدید که در یونی سواپ لیست می‌شود، دارای استخر نقدینگی منحصر به خود است که کاربران می‌توانند در این صندوق سهیم باشند. به‌علاوه، قیمت هر توکن با استفاده از یک الگوریتم ریاضی مشخص می‌شود. در این سیستم، نیازی نیست که یک فروشنده یا خریدار برای تکمیل معامله، منتظر طرف مقابل بماند. در عوض، کاربران یونی سواپ می‌توانند معاملات‌شان را فوری و در قیمت مشخصی انجام دهند؛ چراکه طرف دیگر معامله ( به‌عنوان خریدار یا فروشنده) یک استخر است که نقدینگی لازم برای تکمیل سریع معامله را در اختیار دارد!

اگر قصد دارید به‌عنوان یک تامین‌کننده نقدینگی در یونی‌ سواپ حضور داشته باشید، می‌توانید در ازای نقدینگی که به استخرها وارد می‌کنید، توکنی دریافت کنید که نشان‌دهنده میزان سرمایه‌ای است که سپرده‌گذاری کرده‌اید. برای نمونه، اگر در استخری که مجموع نقدینگی آن ۱۰۰ هزار دلار است، ۱۰ هزار دلار قرار داده باشید، توکنی دریافت می‌کنید که نشان می‌دهد مالک ۱۰ درصد از استخر نقدینگی هستید. نکته جالب‌تر آن است که تامین‌کنندگان نقدینگی در یونی سواپ، در ازای سپرده‌گذاری توکن‌های خود در استخرهای نقدینگی، می‌توانند درآمد داشته باشند. کارمزد مبادله توکن در پلتفرم یونی‌ سواپ، برابر با ۰.۳۰ درصد است؛ اما این کارمزد بر خلاف صرافی‌های متمرکز، به صرافی یونی سواپ پرداخت نمی‌شود بلکه به افرادی داده می‌شود که توکن‌های خود را برای تامین نقدینگی یونی سواپ، در استخرها قرار داده‌اند.

پس از به‌روز رسانی اخیر یونی سواپ، یک پروتکل کارمزد جدید راه‌اندازی شده است که بر این اساس، کاربران می‌توانند رای دهند که ۰.۵ درصد از کارمزد معاملاتی ۰.۳۰ درصدی، برای توسعه پروژه‌های آتی یونی سواپ پرداخت شود یا خیر.

نحوه تعیین قیمت توکن‌ها در یونی سواپ

یکی دیگر از مهم‌ترین بخش‌های این پلتفرم، نحوه قیمت گذاری توکن‌ها است. به‌جای استفاده از یک دفتر سفارش که در آن، تعیین قیمت هر توکن توسط بالاترین پیشنهاد خرید و پایین‌ترین پیشنهاد فروش تعیین می‌شود، یونی سواپ از یک سیستم بازارساز خودکار (automated market maker) استفاده می‌کند. این روش جایگزین برای قیمت‌گذاری یک رمز ارز بر اساس میزان موجودی توکن و تقاضا برای آن، از یک معادله ریاضی قدیمی استفاده می‌کند. این مدل، قیمت یک کوین را براساس نسبت تعداد کوین‌های موجود در استخر نقدینگی آن، افزایش یا کاهش می‌دهد.

هرگاه فردی، یک توکن ERC-20 را به پلتفرم یونی سواپ اضافه می‌کند، آن فرد باید مقدار مشخصی از توکن موردنظرش و همچنین، مقدار برابری از یک توکن ERC-20 دیگر برای راه‌اندازی یک استخر نقدینگی به یونی سواپ اضافه کند.

معادله تعیین قیمت هر توکن از طریق ضرب مقدار X (توکن A) در Y (توکن B) به دست می‌آید که برابر با مقدار K است 🙁 X ضرب در Y  برابر است با K ) مقدار K به‌دست آمده، ارزش ثابتی است که هرگز تغییر نمی‌کند.

بهتر است با ارائه یک مثال، درک بهتری از مکانیزم قیمت‌گذاری در یونی سواپ داشته باشیم. فرض کنید که باب قصد دارد توکن چین لینک (LINK) را بدهد و توکن اتریوم (ETH) را با استفاده از استخر LINK/ETH دریافت کند. باب مقدار زیادی از توکن لینک را به این استخر اضافه می‌کند و بنابراین نسبت توکن‌های لینک در برابر توکن‌های اتر افزایش می‌یابد. از آنجا که ارزش مقدار K باید ثابت باقی بماند؛ بنابراین قیمت اتر افزایش و قیمت لینک کاهش می‌یابد. از این رو، باب هرچقدر تعداد بیشتری از توکن‌‌های لینک را وارد این استخر کند، اتر کمتری در برابر آن دریافت می‌کند؛ چرا که ارزش اتر افزایش می‌یابد.

استفاده از معاملات آربیتراژ در سیستم یونی سواپ

معامله‌گران آربیتراژ، بخش ضروری از اکوسیستم یونی سواپ هستند. این معامله‌گران، اختلاف قیمتی بین صرافی‌های مختلف را پیدا می‌کنند و با خرید یک توکن با قیمت پایین‌تر و فروش سریع آن با قیمت بیشتر در یک پلتفرم دیگر، سود کسب می‌کنند. برای مثال، اگر قیمت معامله بیت کوین در صرافی کراکن (Kraken) برابر با ۶۱ هزار دلار باشد و قیمت آن در بایننس (Binance)، ۶۰ هزار و ۵۰۰ دلار باشد؛ معامله‌گر آربیتراژ، بیت کوین را در بایننس می‌خرد و آن را سریعا در کراکن می‌فروشد؛ به این ترتیب، سود ۵۰۰ دلاری نصیب این فرد می‌شود. در این روش از معامله‌گری، اگر حجم بالایی از یک توکن معامله شود، می‌توان سود‌های قابل توجهی به دست آورد.

کاری که معامله‌گران آربیتراژ در پلتفرم یونی سواپ انجام می‌دهند، یافتن توکنی است که کمتر از قیمت بازار در یونی سواپ معامله می‌شود. انجام معاملات آربیتراژی با حجم بالا در یونی سواپ، موجب عدم توازن در استخرهای نقدینگی شده و قیمت‌ها افزایش یا کاهش می‌دهد تا معامله‌گران آربیتراژ بر این اساس، خرید و فروش خود را انجام ‌دهند. آربیتراژ‌ها تا زمانی این کار را انجام می‌دهند تا قیمت توکن موجود در استخر نقدینگی یونی سواپ با قیمت آن در صرافی‌های دیگر برابر شود و دیگر نتوان از اختلاف قیمت، سود کسب کرد. این رابطه هماهنگ بین سیستم خودکار بازارساز و معامله‌گران آربیتراژ، همان چیزی است که قیمت توکن‌ها در یونی سواپ را با دیگر صرافی‌ها هماهنگ می‌کند.

توکن یونی (UNI) چیست؟

یونی (UNI)، توکن بومی شبکه یونی سواپ است که یک توکن برای نظارت و حکمرانی در اکوسیستم یونی سواپ محسوب می‌شود. دارندگان توکن یونی UNI، در مورد پروژه‌های جدید این اکوسیستم مثل تعیین میزان کارمزد، حق رای پیدا می‌‌کنند. توکن یونی برای نخستین بار در سپتامبر ۲۰۲۰ راه‌اندازی شد. هدف از راه‌اندازی این توکن آن بود که مانع از پیوستن کاربران به سوشی سواپ، صرافی غیر متمرکز رقیب شود. یک ماه پیش از اینکه توکن UNI راه‌اندازی شود،  سوشی سواپ (SushiSwap) که یک هارد فورک (تغییر کد در یک بلاک چین و تولد یک بلاک چین جدید) یونی سواپ محسوب می‌شود، کاربران یونی سواپ را تشویق کرده بود که این پلتفرم را رها کنند و نقدینگی‌ خود را به سوشی سواپ انتقال دهند و به‌عنوان پاداش، توکن‌های سوشی (SUSHI) دریافت کنند. سوشی، نوع جدیدی از توکن است که علاوه بر اینکه دارندگان خود را از حق رای در مورد تغییرات اکوسیستم سوشی سواپ برخوردار می‌کند، امکان تخصیص بخشی از کارمزد همه تراکنش‌های این پلتفرم را به دارندگان سوشی فراهم می‌کند.

یونی سواپ هم با ایجاد یک میلیارد توکن یونی UN، به این تهدید پاسخ داد و تصمیم گرفت ۱۵۰ میلیون توکن یونی را بین همه افرادی که از پلتفرم یونی سواپ استفاده کرده‌اند، توزیع کند. هر فرد ۴۰۰ توکن یونی دریافت کرد که در آن زمان، یک هزار دلار  ارزش داشت.

می‌توانید برای خرید کوین یونی (UNI) و بیش از ۵۰ رمز ارز محبوب دیگر، به سامانه اکسکوینو مراجعه کنید و پس تکمیل روند ثبت نام، معاملات خود را آغاز کنید.

سخن پایانی

یونی سواپ (Uniswap) یک صرافی غیر متمرکز (DEX) محسوب می‌شود که هدف آن، تحول در سیستم امور مالی غیر متمرکز (دیفای) است. مهم‌ترین راهکاری که یونی سواپ اراده می‌دهد، تامین نقدینگی است که جدی‌ترین چالش صرافی‌های غیر متمرکز به‌شمار می‌رود. یونی سواپ از استخرهای نقدینگی برای حل این مشکل استفاده می‌کند و کاربران می‌توانند با سپرده‌گذاری توکن‌های ERC-20 خود در این استخرها، نقدینگی لازم برای معامله کوین‌ها را فراهم کنند و در عوض، از حق رای درباره تغییرات این پلتفرم برخوردار شوند. روند قیمت‌گذاری کوین‌ها در صرافی یونی سواپ به این روش است که از یک سیستم بازار ساز خودکار استفاده می‌شود و قیمت‌ها با انجام یک معادله ریاضی تعیین می‌شوند. به‌علاوه، معامله‌گران آربیتراژ هم نقش مهمی در روند قیمت‌گذاری کوین‌ها ایفا می‌کنند. اکوسیستم یونی سواپ، یک توکن بومی به نام یونی (UNI) دارد و دارندگان آن می‌توانند در مورد برنامه‌های آتی یونی سواپ، حق رای داشته باشند.